SCP: aanzienlijke minderheid voelt zich achtergesteld, vooral bij wonen en politiek
Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau voelt 30 procent zich achtergesteld op het gebied van wonen en 28 procent als het gaat om politieke vertegenwoordiging.
DEN HAAG, 27 oktober 2026 — De meeste Nederlanders voelen zich niet achtergesteld, maar een aanzienlijke minderheid vindt dat mensen zoals zijzelf worden benadeeld en dat andere groepen onterecht worden voorgetrokken. Dat staat in het nieuwe kwartaalbericht Burgerperspectieven 2026 van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).
Wonen en politiek springen eruit
Op het gebied van wonen ervaart 30 procent achterstelling, terwijl ongeveer 20 procent zich juist bevoordeeld voelt. Bij politieke vertegenwoordiging zegt 28 procent zich achtergesteld te voelen. Een ruime meerderheid neemt op deze onderwerpen een middenpositie in.
Mbo-opgeleiden zijn volgens het SCP verontwaardigd over de voorrang die statushouders in veel gemeenten nog krijgen bij sociale huurwoningen. Die opvatting leeft bij mbo-opgeleiden met én zonder migratieachtergrond. Bij rechtspraak lopen de ervaringen uiteen: witte mbo-opgeleiden denken dat rechters hen achterstellen, mensen van kleur zeggen het omgekeerde. Ook over tradities als Sinterklaas en het Suikerfeest bestaan uiteenlopende gevoelens van achterstelling.
Ook feitelijke achterstand
De onderzoekers wijzen erop dat er ook sprake is van feitelijke achterstelling, onder meer bij mensen met een migratieachtergrond en bij mensen met een opleiding tot en met mbo-2. Wie zich achtergesteld voelt, heeft vaker een minder gunstige positie op de woning- of arbeidsmarkt, een lager inkomen, een kleiner netwerk of een minder goede gezondheid.
Twee werkelijkheden
Mbo-opgeleiden zien de samenleving vaker als een strijd om schaarse middelen, aandacht en erkenning. Wetenschappelijk opgeleiden lijken volgens het SCP 'in een andere werkelijkheid' te leven: zij zien diversiteit eerder als verrijking, vertrouwen de rechtspraak en voelen zich goed vertegenwoordigd. Wie zich achtergesteld voelt, stemt bovengemiddeld vaak op PVV of Forum voor Democratie, of stemt niet; wie zich bevoordeeld voelt, kiest vaker D66, Pro, VVD of CDA.
Voor het onderzoek zijn 1239 volwassenen ondervraagd, representatief naar geslacht, leeftijd en opleiding. Daarnaast voerde het SCP vier focusgroepgesprekken met in totaal 31 mensen.
Bron: NOS — Onderzoek: aanzienlijke groep Nederlanders voelt zich achtergesteld.
Foto: Overheidsgebouwen Den Haag, Wikimedia Commons (vrije licentie; maker en licentievoorwaarden op de bronpagina). Archiefbeeld ter illustratie; niet gemaakt bij de gebeurtenis zelf.
